در حین جراحی

در حین جراحی

تعویض مفصل لگن از اعمال جراحی ارتوپدی است که هدف عمده آن از بین بردن درد در مفصل ران در ناحیه لگن است. این عمل جراحی در بیمارانی انجام میشود که به علل مختلف دچار آسیب و تخریب شدید و غیر قابل برگشت مفصل شده اند.

تعویض مفصل لگن به این معنا است که این مفصل خارج شده و مفصل مصنوعی بجای آن کار گذاشته میشود. این مفاصل مصنوعی معمولا دو قسمت دارند. یک قسمت به شکل کاسه که جایگزین حفره استابولوم شده و از جنس پلی اتیلن ( نوع خاصی از پلاستیک) است و قسمت دیگر که تماما فلزی است و جایگزین سر استخوان ران است. این سر مصنوعی فلزی معمولا از طریق یک دسته فلزی که به آن متصل است به استخوان ران متصل میشود.

امروزه انواع بسیار زیاد و متنوعی از مفاصل مصنوعی لگن وجود دارند ولی میتوان آنها را به دو دسته کلی تقسیم کرد.

مفصل مصنوعی سیمانی

در این دسته، کاسه پلی اتیلنی و سر و دسته فلزی از طریق چسب مخصوصی که به آن سیمان استخوانی میگویند به استخوان متصل میشوند.

مفصل مصنوعی غیر سیمانی

در این دسته، کاسه پلی اتیلنی در داخل یک کاسه فلزی قرار میگیرد و این کاسه فلزی مستقیما و بدون استفاده از سیمان به استخوان لگن متصل میشود. استخوان لگن به داخل خلل و فرجی که بر روی سطح این کاسه فلزی قرار دارد رشد کرده به داخل آن نفوذ کرده و به آن متصل میشود. اتصال سر و دسته هم به استخوان بدون سیمان و به همین طریق است.
امروزه بیشتر از مفاصل مصنوعی بدون سیمان استفاده میشود ولی مواردی هم وجود دارد که استفاده از مفاصلی سیمان دار در آنها بهتر است.
در زیر سه فیلم نمایش داده میشود که سه مرحله از یک جراحی تعویض مفصل لگن را نشان میدهد. این سه مرحله عبارتند از :

  • کنار زدن پوست و عضلات و رسیدن به مفصل
  • آماده کردن استخوان لگن و کارگذاشتن کاسه
  • آماده کردن قسمت ران و کار گذاشتن سر و دسته

قرار دادن مفصل مصنوعی ران در ناحیه لگن مراحلی دارد.

ابتدا پوست روی مفصل ران و عضلات زیر آن شکافته شده و به کنار زده میشوند تا مفصل ران مشخص شود. با باز کردن کپسول مفصلی، استخوان سر ران و استابولوم نمایان میشوند. سر استخوان ران که سائیده شده و آسیب دیده است و قسمتی از گردن استخوان ران از بقیه استخوان جدا شده و از بدن خارج میشوند. سپس ران به کنار زده میشود تا حفره استابولوم کاملا نمایان شود.

باقیمانده غضروف مفصلی تخریب شده که سطح داخلی حفره استابولوم را پوشانده است با وسایل خاصی تراشیده و خارج شده و سپس کاسه پلاستیکی، در داخل حفره استابولوم کار گذاری میشود. سپس باقیمانده استخوان ران برای کارکذاری استم آماده میشود. به این صورت که با وسایل خاصی کانال مدولر ران گشادتر شده تا شکل دسته یا استم را به خود بگیرد و سپس این استم یا دسته در درون این کانال مدولری آماده شده قرار میگیرد. در آخر، سر مفصل مصنوعی در داخل کاسه پلاستیکی قرار میگیرد تا مفصل مصنوعی آماده کار شود.

 

بر حسب اینکه اتصال سر و کاسه مصنوعی با استخوان بدن به چه طریقی انجام میشود مفاصل مصنوعی را به دو دسته سیمانی و غیر سیمانی تقسیم میکنند.

در نوع سیمانی برای اتصال دسته یا استم به داخل کانال مدولر و برای اتصال کاسه پلاستیکی به استخوان لگن از چسب مخصوصی به نام سیمان ارتوپدی استفاده میشود. در مفاصل مصنوعی بدون سیمان، سطح رویی دسته یا استم را با استفاده از روش های مخصوص فلز کاری بصورتی در میاورند که دارای برجستگی و فرورفتگی ها و خلل و فرج بسیار ریز ( در حد زیر مقیاس میلیمتر) میشود.

جراح ارتوپد این دسته را مستقیما و بدون واسطه ای به داخل کانال مدولری وارد میکند. در عرض چند ماه بعد از جراحی، استخوان ران که در تماس با فلز است به درون این خلل و فرج رشد کرده و به این ترتیب به فلز متصل میشود. در مورد کاسه هم همین اقدام صورت میگیرد. به این صورت که کاسه پلی اتیلنی در درون کاسه فلزی دیگری قرار میگیرد و سطح خارجی این کاسه فلزی به همان ترتیب که در مورد استم گفته شد، به استخوان لگن متصل میشود.

تعویض قسمتی از مفصل لگن

گاهی اوقات فقط یک طرف مفصل تخریب شده و آسیب دیده است که معمولا سر استخوان ران است. در این موارد جراح ارتوپد ممکن است تصمیم بگیرد تا فقط سر استخوان ران را تعویض کرده و قسمت استابولوم را دست نخورده حفظ کند. از این نوع جراحی معمولا در شکستگی های گردن استخوان ران در افراد مسن استفاده میشود.

تعویض سطح مفصل لگن

روش جدیدی از تعویض مفصل است که در آن، قسمت مربوط به تعویض کاسه، مانند روش های معمول است ولی در قسمت ران، سر و گردن ران خارج نمیشوند بلکه قسمتی از سطح رویی سر استخوان ران تراشیده شده و سپس یک کلاهک فلزی روی آن قرا میگیرد. در واقع سطح رویی سر استخوان ران تعویض میشود. از این روش معمولا در افراد جوانی که نیاز به تعویض مفصل ران دارند استفاده میشود. این روش هنوز در مراحل ابتدایی استفاده بوده و نتایج دراز مدت آن ناشناخته است.

فصل مصنوعی هم مانند هر وسیله دیگری با گذشت زمان فرسوده میشود. اگر این فرسودگی خیلی زیاد باشد مفصل ران بیمار باید با مفصل دیگری تعویض شود. مفاصل مصنوعی که امروزه بکار برده میشوند درشرایط استاندارد در 80 درصد موارد بیش از 20 سال عمر میکنند. این مدت و درصد در افراد مختلف متفاوت است.